Warunkowe umorzenie postępowania

Warunkowe umorzenie postępowania jest środkiem probacyjnym, czyli szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, który zakłada poddanie sprawcy przestępstwa próbie. Warunkowo można umorzyć postępowanie karne, tylko wtedy, gdy stwierdzone zostanie, iż sprawca popełnił przestępstwo. Sąd nie skazuje oskarżonego, ale nakłada na niego pewne obciążenia, które sprawca musi przyjąć.

Oskarżony może sprzeciwić się warunkowemu umorzeniu. W takiej sytuacji sąd kieruje sprawę na rozprawę (art. 341. § 2. kpk) Sprzeciw taki powinien zostać złożony przed wydaniem decyzji sądu. Po wydaniu wyroku może być traktowany jako apelacja od orzeczenia o warunkowym umorzeniu.

Czy warunkowe umorzenie postępowania figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym? Tak. Art.1 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym stanowi:

” W Rejestrze gromadzi się dane o osobach przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe.”

Kto decyduje o warunkowym umorzeniu postępowania?

O warunkowym umorzeniu postępowania orzeka sąd wyrokiem. ( art. 341. § 5. kpk, art. 342. § 1. kpk,)

• Prokurator nie może warunkowo umorzyć postępowania, jego rola ograniczona jest jedynie do stwierdzenia przesłanek, do warunkowego umorzenia postępowania i skierowania na tej podstawie do sądu wniosku o takie umorzenie. Prokurator może wskazać we wniosku propopnowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego oraz wnioski co do dozoru. (art. 336. § 3. kpk)

Jakie są przesłanki warunkowego umorzenia postępowania? (art. 66 kk)

1) Wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne

Jak określa się stopień społecznej szkodliwości?

„Sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.”( art. 115. § 2. kk)

2) Okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości

Przesłanka ta oznacza, że w zasadzie należy cozekiwać przyznania się oskarżonego do popełnienia czynu. Nie jest to jednak warunek konieczny. Sąd może uznać, że mimo braku przyznania się oskarżonego okoliczności sprawy wskazują na brak wątpliwości faktycznych.
 

3) Sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne.

„Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi”. (art. 9. § 2. kk)

Przestępstwa, które uległy zatarciu nie są brane pod uwagę.

4) Postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

Przesłanka ta opiera się na istnieniu tzw. pozytywnej prognozy kryminologicznej. Prognoza ta opiera się na postawie sprawcy, jego osobistych właściwościach, dotychczasowym sposobie życia. Postawa sprawcy to także kwestia motywacji jego działania oraz stosunku do już popełnionego czynu.

5)Zarzucany oskarżonemu czyn zagrożony jest karą nieprzekraczającą 3 lat pozbawienia wolności.

Wyjątkowo można zastosować warunkowe umorzenie postępowania do sprawcy przestępstwa zagrożonego karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, jeżeli:

1) pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą

2) sprawca naprawił szkodę lub pokrzywdzony i sprawca uzgodnili sposób naprawienia szkody

Jakie obowiązki może nałożyć sąd na oskarżonego?

• Obligatoryjnie sąd zobowiązuje oskarżonego do naprawienia szkody w całości lub części.
• Fakultatywnie:

• • informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby
  • przeproszenia pokrzywdzonego
  • wykonanie ciążących na sprawcy świadczeń alimentacyjnych
  • powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających
  • powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób
  • świadczenie pieniężne
  • zakaz prowadzenia pojazdów do lat dwóch

(art. 67 § 3. kk)

Kiedy sąd może, a kiedy musi podjąć postępowanie warunkowo umorzone?

Sąd musi podjąć postępowanie, jeżeli sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyślne i został za nie prawomocnie skazany. Sąd może podjąć postępowanie, gdy sprawca popełnił inne przestępstwo, rażąco narusza porzadek prawny, może być to np.: popełnienie wykroczenia czy nieprzestrzeganie ustalonych reguł zachowania się w określonych miejscach publicznych albo w miejscu zamieszkania. Warunkowo umorzonego postepowania nie można podjąć później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. (art. 68. § 4. )

M.D.