Co muszę wiedzieć jako podejrzany/oskarżony?



Potrzebujesz pomocy? Dzwoń! - Kontakt
Prawda: przytłaczająca większość osób podejrzewanych lub oskarżanych o popełnienie przestępstwa znajduje się w takiej sytuacji po raz pierwszy w życiu.
Prawda: aresztowanie, podejrzenie lub oskarżenie o popełnienie przestępstwa godzi w Ciebie jako człowieka i stanowi naruszenie Twoich podstawowych dóbr: wolności, godności, zdrowia, czci, honoru, dobrego imienia, szacunku, spokoju, prywatności.
Prawda: pamiętaj, że zawsze w przypadku aresztowania, podejrzenia lub oskarżenia o popełnienie przestępstwa możesz i powinieneś się bronić. Nie bój się, że broniąc się pogorszysz  swoją sytuację - to kłamstwo!
Prawda: art. 42 ust 2 Konstytucji RP zapewnia każdemu, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania oraz prawo do korzystania z pomocy adwokata.
Prawda: jesteś niewinny, dopóki Twoja wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Pierwsza pomoc. Co zrobić:

I. Nie wolno przyznać się do stawianych zarzutów. Nie przyznanie się do zarzutów nie ma żadnych negatywnych konsekwencji, możesz jedynie zyskać.
II. Nie wolno składać wyjaśnień. Masz prawo do odmowy składania wyjaśnień bez żadnych negatywnych konsekwencji.
III. Nie wolno pomagać policji lub prokuraturze. Ich praca nie jest Twoją sprawą.
IV. Skonsultuj swoją sprawę z adwokatem. Żądaj kontaktu z adwokatem - masz do tego prawo.

Twoje uprawnienia jako podejrzanego
  • możesz złożyć wyjaśnienia (art. 300 k.p.k.)
  • możesz odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania bez podania przyczyny (art. 300 k.p.k.)
  • możesz składać wnioski dowodowe (art. 300 k.p.k.)
  • możesz żądać przesłuchania z udziałem obrońcy - adwokata (art. 301 k.p.k.)
  • możesz żądać zapoznania się z materiałami postępowania po jego zakończeniu (art. 300 k.p.k.)
  • możesz uzyskać wgląd w akta sprawy za zgodą prowadzącego (156 k.p.k.)

Jestem podejrzewany o popełnienie przestępstwa.

O tym, że przeciwko Tobie prowadzone jest postępowanie karne dowiadujesz się najczęściej z wezwania do stawienia się na przesłuchanie w charakterze podejrzanego. Zadzwoń i dowiedz się o jaką sprawę chodzi, potwierdź charakter w jakim zostałeś wezwany. Zanim pójdziesz na przesłuchanie przygotuj się. Musisz wiedzieć, że możesz brać w tym przesłuchaniu aktywny udział i powinieneś znać swoje prawa. Często policjant lub prokurator będą przedstawiali Twoją sprawę jako oczywistą sugerując, że przyznanie się do winy i dobrowolne poddanie się karze będzie dla Ciebie najkorzystniejsze. Nie zawsze tak jest. Przyznać się i złożyć wniosek o skazanie bez rozprawy możesz na każdym etapie postępowania przygotowawczego.
 
Nasza rada: Zapoznaj się z aktami sprawy, przeczytaj zeznania świadków, opinię biegłego i inne dokumenty. Przeczytaj zarzuty! Nie podejmuj żadnej decyzji pod presją ze strony prowadzącego postępowanie.
 
Prawie nigdy policjant lub prokuartor nie poinformują Cie, że mogą wystąpić do sądu z wnioskiem o warunkowe umorzenie postępowania (art. 336 k.p.k., art. 66 k.k.) Wystarczy, że nie byłeś nigdy karany, dobrze rokujesz, Twój czyn nie jest bardzo szkodliwy, a okoliczności sprawy są jasne. Warunkowe umorzenie nie jest skazaniem, warto o nie zapytać. Jeżeli sąd warunkowo umorzy Twoją sprawę nie będziesz karany. Katalog przestępstw, w których postępowanie może być warunkowo umorzeone jest bardzo szeroki.
 
Nasza rada: Zapytaj policjana lub prokuratora czy Twoja sprawa mogłaby zostać warunkowo umorzona. W przypadku odpowiedzi negatywnej dopytaj o powody odmowy.

Jeżeli wiesz, że nie zrobiłeś tego o co jesteś podejrzewany zawsze szukaj pomocy u adwokata. Wiele osób błędnie sądzi, że skoro są niewinni to sprawa sama rozstrzygnie się na ich korzyść. Nic bardziej błędnego. Musisz dbać o swój interes na każdym etapie postępowania pilnując swoich praw - nikt za Ciebie tego nie zrobi.
 
Nasza rada: Jeżeli wiesz, że nie zrobiłeś nic złego zawsze szukaj pomocy u adwokata.

Informacja dla świadków.

Jeżeli zostałeś wezwany do złożenia zeznań w charakterze świadka i podejrzewasz, że sprawa może dotyczyć również Ciebie poradź się adwokata. Może się zdarzyć, że przesłuchiwany jako świadek dostarczysz policji lub prokuraturze informacji, które będą mogły stanowić podstawę poszukiwań dowodów przeciwko Tobie. Będąc świadkiem Tobie też mogą zostać postawione zarzuty!
 
Nasza rada: Zapytaj czy składając zeznania w konkretnej sprawie możesz narazić siebie lub osobę Ci bliską na odpowiedzialność karną. Masz prawo odmawiać odpowiedzi na pytania, które ocenisz jako potencjalnie niebezpieczne dla Ciebie lub Twoich najbliższych.

Mediacja, przeproszenie pokrzywdzonego.

W sprawach karnych powinieneś i możesz szukać pomocy u mediatorów. Policjant lub prokurator powinni Cię o tym informować. Słowo przepraszam skierowane do pokrzywdzonego może Ci bardzo pomóc. Nie unoś się dumą i honorem, jeżeli wiesz, że kogoś skrzywdziłeś staraj się to naprawić i przeproś. Najgorzej widziane są osoby, które nie wykazują żadnej skruchy i nie szukają zadośćuczynienia. Przeproszenie nic nie kosztuje, a może zdziałać cuda. Uwaga ta jest szczególnie aktualna dla osób uwikłanych w konflikty rodzinne oraz sprawców wypadków drogowych.
 
Jeżeli swoim czynem wyrządziłeś szkodę materialną - staraj się ją naprawić. Bądź jednak uważny, często pokrzywdzeni i ofiary przestępstw próbują się odegrać na sprawcy żądając nierealnych i niemożliwych do spełnienia rzeczy. Dążąc do naprawienia szkody powinieneś szukać pomocy u mediatora lub adwokata.

Jestem oskarżony o popełnienie przestępstwa.

Oskarżonym stajesz się z chwilą wniesienia przez policję lub prokuraturę aktu oskarżenia do sądu (art. 71 k.p.k.). Od tego momentu korzystasz z szeregu uprawnień, których nie miałeś w czasie gdy sprawą zajmowała się policja lub prokuratura. Akta sprawy przestają być dla Ciebie niedostępne - możesz i powinieneś się z nimi zapoznać. Sekretariat wydziału karnego w sądzie, do którego trafiła Twoja sprawa ma obowiązek udostępnić Ci akta do wglądu. Korzystaj z tego uprawnienia!
 
Nasza rada: zapoznaj się z aktami sprawy w sądzie. zrób zdjęcia lub kserokopię zeznań świadków, opinii biegłego itd.
 
O tym, że Twoja sprawa z aktem oskarżenia trafiła do sądu musisz zostać zawiadomiony (art. 338 § 1 k.p.k.). Dostaniesz pocztą z sądu odpis aktu oskarżenia wraz z wezwaniem do składania wniosków dowodowych w terminie 7 dni oraz zostaniesz pouczony, że możesz wnieść odpowiedź na akt oskarżenia.
 
Uwaga: Nie musisz i nie powinieneś wnosić odpowiedzi na akt oskarżenia! Nie musisz i nie powinieneś składać na tym etapie wniosków dowodowych! Termin 7 dniowy nie ma żadnego znaczenia.
 
Sądy karne w Polsce mają obowiązek ustalenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.) i muszą prowadzić postępowanie dowodowe z urzędu (art. 167 k.p.k.). Dodatkowo sąd (tak samo jak policja i prokuratura) ma obowiązek uwzględniać wszelkie okoliczności przemawiające na korzyść i niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.). W praktyce oznacza to, że sąd może z urzędu dopuścić dowody niekorzystne dla Ciebie, nawet w sytuacji gdy policja i prokuratura tego nie uczyniła. Wnosząc odpowiedź na akt oskarżenia i składając wnioski dowodowe natychmiast po otrzymaniu zawiadomienia z sądu ryzykujesz, że pomożesz sądowi w ustaleniu okoliczności Ciebie obciążających. Nie taka jest Twoja rola!
Zanim, będziesz składał wnioski dowodowe lub odpowiadał na akt oskarżenia koniecznie przeczytaj akta sprawy. Dowiesz się z nich jakie dowody Ciebie obciążają i jakie okoliczności wynikają ze zgromadzonego materiału, a dopiero wtedy w pełni świadomie podejmiesz decyzję o składaniu wniosków do sądu (o przesłuchanie świadków, o dopuszczenie dowodu z dokumentów, o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego itd.)
 
Nasza rada: odpowiedź na akt oskarżenia i wnioski dowodowe możesz złożyć na każdym etapie postępowania. Nie musisz tego robić na początku!
 
Oskarżony nie musi, ale może korzystać z pomocy adwokata. Naszym zdaniem oskarżony zawsze powinien korzystać z pomocy adwokata. Obrońca w sprawie karnej to nie luksus, a standard demokratycznego państwa. Obrońcę z wyboru możesz ustanowić w każdej chwili (nawet po wyroku!) lub może to zrobić w Twoim imieniu rodzina lub przyjaciele. W każdej chwili możesz i powinieneś zwrócić się do sądu z wnioskiem o przyznanie obrońcy z urzędu - warunkiem jest, że wykażesz, że nie jesteś w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.
 
Nasza rada: zawsze korzystaj z pomocy adwokata - z wyboru lub z urzędu.
 
Oskarżony to nie skazany. Często jednak skutki społeczne wniesienia aktu oskarżenia przeciwko konkretnej osobie są bardzo dotkliwe. Pamiętaj, że do momentu prawomocnego skazania jesteś niewinny. W przypadku pytań, ciekawości sąsiadów, rodziny i przyjaciół oraz pytań w pracy zawsze z podniesioną głową mów, że jesteś niewinny. Tylko prawomocne skazanie może potwierdzić Twoją winę.

Rozprawa przed sądem

Przed sądem to prokurator ma wykazać, że jesteś winnym tego o co zostałeś oskarżony. Nie masz obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść (art. 74 k.p.k.). Pamiętaj, że obowiązuje zasada domniemania niewinności i to oskarżonemu należy udowodnić winę, a nie odwrotnie.
 
Uwaga: w praktyce oskarżeni bardzo często są zmuszani udowadniać swoją niewinność. Często dzieje się tak np. w przypadku przestępstw gospodarczych i polega na nakładaniu przez sąd na oskarżonego (działającego bez obrońcy) obowiązków w zakresie np. dostarczania określonych informacji, dokumentów itd.
 
Na rozprawie przed sądem możesz odmówić składania wyjaśnień, a odmowa nie rodzi żadnych niekorzystnych skutków. Milczenie nie oznacza przyznania się do winy! Pamietaj, że wszystko co do tej pory słyszałeś na temat sądu i postępowania przed sądem pochodziło z niewiadomych źródeł. Odmowa składania wyjaśnień jest często najlepszym środkiem obrony. Zawsze jako oskarżony możesz złożyć wyjaśnienia w dowolnym momencie - nawet jeśli wcześniej odmówiłeś - i nie musisz podawać powodu zmiany decyzji. Masz również prawo wypowiedzieć się co do każdego dowodu w sprawie. Sąd ma obowiązek puczyć o przysługującym prawie do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania.
 
Nasza rada: Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości lub nie rozumiesz wszystkiego korzystaj z prawa do odmowy składania wyjaśnień.
 
Jeżeli zdecydowałeś się składać wyjaśnienia dbaj żeby były one: spójne, konsekwentne i rzeczowe. Czy możesz kłamać w swojej obronie? Tak. Należy jednak pamiętać, że wyjaśnienia oskarżonego podlegają takiej samej ocenie przez sąd orzekający co inne dowody.
 
Nasza rada: składając wyjaśnienia staraj się żeby były one: spójne, konsekwentne i rzeczowe.
 
Jako oskarżony:
- masz prawo składać wyjaśnienia, co do każdego przeprowadzanego dowodu (art. 175 § 2 KPK)
- masz prawo składać wnioski dowodowe (o przesłuchanie świadków, o dopuszczenie opinii biegłego itd.)
- masz prawo do zadawania pytań, osobom przesłuchiwanym na rozprawie (art. 387 KPK);
- masz prawo do składania wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia wskazując na nieścisłości i opuszczenia (art. 152 KPK)
- masz prawo do przeglądania akt sprawy i sporządzania odpisów oraz uzyskania kserokopii (art.156 KPK)
- masz prawo domagania się wyłączenia jawności rozprawy z uwagi na ważny interes prywatny (art. 360 KPK)
 
Pamiętaj, że wszelkie wątpliwości (których nie da się ustalić za pomocą dowodów) w sprawie należy interpretować na korzyść oskarżonego.
 
Oskarżony ma obowiązek stawiać się na każdej rozprawie, a w przypadku niestawiennictwa jest obowiązany usprawiedliwić swoją nieobecność.
 
Nasza rada: Jeżeli korzystasz z pomocy adwokata, a sąd nie będzie wymagał Twojego stawiennictwa, nie musisz być obecny na rozprawie

Wyrok.

Jeżeli zostałeś skazany masz prawo do wniesienia apelacji (art. 444 k.p.k.). Termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i biegnie od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Jeżeli wyrok w pierwszej instancji wydał sąd okręgowy apelacja musi być podpisana przez adwokata.
 
Uwaga: musisz w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem.

Nasza rada: pilnuj terminu ogłoszenia wyroku i zawsze w przypadku skazania zażądaj sporządzenia uzasadnienia wyroku na piśmie i doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wnieś apelację - sam lub z pomocą adwokata.

W apelacji musisz wykazać jakich uchybień dopuścił się sąd pierwszej instancji. Możesz zaskarżyć wyrok w całości lub części (np. tylko co do wymierzonej kary). Jeżeli sam napisałeś apelację i doszedłeś do wniosku, że potrzebna jest Ci pomoc adwokata zgłoś się do kancelarii adwokackiej. Adwokat może uzupełnić Twoją apelację poprzez sporządzenie solidnego uzasadnienia.

Postępowanie odwoławcze. Co to jest apelacja? Co to jest kasacja?

Wiele osób błędnie myśli, że postępowanie sądowe w Polsce jest trój-instancyjne, tzn. że od wydanego przez sąd pierwszej instancji wyroku przysługuje apelacja, a następnie kasacja. Tak nie jest.
 
Od wyroku wydanego przez sąd w pierwszej instancji (sąd grodzki, sąd rejonowy, sąd okręgowy) zawsze przysługuje apelacja. Sąd, który rozpozna apelację wydaje wyrok w sprawie, który jest prawomocny. Od tego momentu oskarżony staje się skazanym. Wyrok sądu odwoławczego jest prawomocny, a postępowanie w sprawie jest zakończone.
 
Kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia. Oznacza to, że inaczej niż w przypadku apelacji jego wniesienie jest możliwe w niektórych tylko sprawach. Kasacja musi być sporządzona i podpisana przez adwokata, który ocenia czy jej wniesienie jest możliwe. Kasację wnosi się tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia sądu odwoławczego. Niektóre przesłanki wniesienia kasacji określa kodeks postępowania karnego (art. 439 k.p.k.). Istnienie innych przesłanek zależy od oceny konkretnej sprawy dokonanej przez adwokata.
 
Nasza rada: staraj się brać aktywny udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji i na etapie postępowania apelacyjnego. nie traktuj kasacji jako jeszcze jednej szansy na polemikę z wyrokiem.

Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości, pytania lub chcesz podzielić się z nami swoim problemem -

ZADZWOŃ lub NAPISZ! tel. 22 40 30 347; kom. 602 224 040; e-mail:

Pierwsza rozmowa i konsultacja jest wolna od opłaty.

Dowiedz się czy stać Cię na profesjonalną pomoc adwokata.

Więcej informacji znajdziesz na naszej stronie w dziale Prawo karne lub w odnośnikach po lewej stronie.