• 1

Przestępstwa przeciwko zdrowiu

Zostałeś napadnięty? Pobity? Poniosłeś uszczerbek na zdrowiu i chcesz żeby ktoś za to odpowiedział? A może byłeś uczestnikiem bójki i nie chcesz odpowiadać za ekscesy swoich kolegów - boisz się, że oskarżyciel zastosuje odpowiedzialność zbiorową? Bez względu na to czy znalazłeś się w takiej sytuacji z własnej woli, czy padłeś jej ofiarą przypadkowo, aby jak najlepiej dochodzić swoich praw powinieneś zwrócić się do adwokata. Przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu (zabójstwo, pobicie, spowodowanie uszczerbku na zdrowiu) należą bowiem do najpoważniejszych przestępstw w kodeksie karnym. Bardzo często prokuratorzy domagają się dla sprawców takich przestępstw kar długoletniego więzienia, a sądy często takie wyroki wydają. Jeżeli zostałeś oskarżony o przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu powinieneś niezwłocznie skontaktować się z adwokatem i ustalić linię swojej obrony.


Zostałem napadnięty/pobity/ucierpiało moje zdrowie

 Z punktu widzenia pokrzywdzonego przestępstwem przeciwko zdrowiu bardzo ważne jest żeby od samego początku zostało ono objęte ściganiem z oskarżenia publicznego. Jak wskazano wyżej przestępstwo spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu ścigane jest z oskarżenia publicznego tylko wtedy jeżeli rozstrój zdrowia trwał dłużej niż 7 dni. Policja i prokuratura, z uwagi na ogromną ilość spraw, które prowadzą, często korzystają z tej furtki i jeżeli brak jest dowodów, że rozstrój zdrowia trwał dłużej niż 7 dni, umarzają postępowania. Dlatego bardzo ważne jest żeby bezpośrednio po zdarzeniu sporządzić obdukcję lekarską i załączyć ją do zawiadomienia o przestępstwie.

Nasza rada:

Sporządź obdukcję lekarską

Uszczerbek na zdrowiu bardzo często wiąże się z realnym uszczerbkiem majątkowym, w postępowaniu karnym możesz dochodzić naprawienia wyrządzonej Ci szkody, ale żeby to zrobić będziesz musiał najpierw ją wykazać. Dlatego bardzo ważne jest zbieranie dokumentów, z których będzie wynikać wyrządzona Ci szkoda i poniesione wydatki (rachunki za leczenie i rehabilitację itp.).

Nasza rada:

Zbieraj dowody poniesienia wydatków (rachunki za leki, lekarzy, badania, koszty rehabilitacji).

Pamiętaj, że jako pokrzywdzony, masz w toczącym się postępowaniu karnym szereg uprawnień, z których możesz i powinieneś korzystać. W szczególności możesz złożyć zażalenie na odmowę lub umorzenie śledztwa. Pamiętaj też, że jeżeli będziesz się swoją sprawą interesować i dowiadywać o jej przebieg, masz większą szansę na to, że akt oskarżenia szybko trafi do sądu.

Nasza rada:

Aktywnie korzystaj ze swoich praw jako pokrzywdzonego, dowiaduj się o przebiegu postępowania, jeżeli potrzebujesz pomocy skontaktuj się z adwokatem


Rodzaje przestępstw przeciwko zdrowiu

Chociaż spowodowanie uszczerbku na zdrowiu oraz bójka lub pobicie należą do najpowszechniejszych przestępstw przeciwko zdrowiu, do grupy tej należą także:


Zabójstwo Art. 148 kodeksu karnego (art. 148 § 1 k.k.)
Zabójstwo kwalifikowane Art. 148 kodeksu karnego (art. 148 § 2 k.k.)
Zabójstwo w afekcie Art. 148 kodeksu karnego (art. 148 § 4 k.k.)
Dzieciobójstwo Art. 149 kodeksu karnego (art. 149 k.k.)
Zabójstwo eutanatyczne Art. 150 kodeksu karnego
Namowa lub pomoc do samobójstwa Art. 151 kodeksu karnego (art. 151 k.k.)
Nieumyślne spowodowanie śmierci Art. 155 kodeksu karnego (art. 155 k.k.)
Narażenie innej osoby na zarażenie wirusem HIV Art. 161 kodeksu karnego (art. 161 § 1 k.k.).
Nieudzielenie pomocy Art. 162 kodeksu karnego (art. 162 k.k.)


Bójka i pobicie Art. 158 kodeksu karnego

Bójka to inaczej starcie, w którym co najmniej trzy osoby walczą ze sobą atakując i broniąc się jednocześnie. Każdy z uczestników bójki bierze w niej udział dobrowolnie godząc rolę napastnika z rolą napadniętego.

Jak się bronić?
Nie ma na to prostej odpowiedzi. Każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Jedno jest pewne - zarzuty związane z przestępstwami przeciwko zdrowiu i życiu są bardzo poważne i należy kosultować się z adwokatem.

W każdym przypadku:

1. Dokonaj analizy zdarzenia, w którym uczestniczyłeś i oceń jaki był w nim Twój udział. Nie przyznawaj się do zarzutów bez ich dokładnego przeczytania. łatwo przyznać się do czegoś czego się nie zrobiło.

2. Nie składaj wyjaśnień przy pierwszym przesłuchaniu. Masz prawo do odmowy składania wyjaśnień bez żadnych negatywnych konsekwencji. Zapoznaj się z zebranym materiałem dowodowym i dopiero wtedy złóż wyjaśnienia.

3. Nie czuj się zobowiązany do dostarczenia dowodów swojej niewinności. To policja lub prokurator muszą udowodnić ci winę.

4. Skonsultuj swoją sprawę z adwokatem. Przy zatrzymaniu żądaj kontaktu z adwokatem - masz do tego prawo.

Pobicie różni się od bójki tym, że każda ze stron ma jasno określoną rolę - napadniętego (ofiary starcia) oraz napastnika, który bierze udział w starciu dobrowolnie. Należy pamiętać, że w przypadku pobicia po stronie atakującej musi wystąpić co najmniej dwóch napastników.
Osoba oskarżona o udział w bójce lub pobiciu odpowiada nie tylko za skutek w postaci wyrządzenia innej osobie krzywdy, ale przede wszystkim za wywołanie niebezpiecznej sytuacji, w której inna osoba mogła odnieść uszczerbek na zdrowiu. W sprawach takich oskarżyciel musi zatem wykazać, że sprawca uczestniczył w takim zdarzeniu świadomie, godząc się z jej niebezpiecznym charakterem. Oczywiście jeżeli w wyniku bójki lub pobicia komuś stanie się krzywda będzie miało to wpływ na rozmiar odpowiedzialności sprawcy. Udział w zwykłej bójce lub pobicu zagrożony jest karą do 3 lat pozbawienia wolności. Jeżeli natomiast w wyniku takiego zdarzenia ktoś doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu kara sięga 8 lat pozbawienia wolności, a jeżeli konsekwencją jest śmierć innej osoby grozi nawet do 10 lat pozbawienia wolności.

Uwaga:

Odpowiedzialność za udział w bójce lub pobiciu sprawca ponosi bez w zględu na to, czy w wyniku zdarzenia komuś stała się krzywda!

Bez względu na skutki zdarzenia surowszej odpowiedzialności podlega uczestnik bójki lub pobicia, który podczas zdarzenia używa noża lub innego niebezpiecznego narzędzia (kija baseballowego, kastetu, stłuczonej butelki itp.), w takim przypadku grozi bowiem kara od 6 miesięcy aż do ośmiu lat pozbawienia wolności (art. 159 k.k.).
Największym wyzwaniem dla osób prowadzących sprawę dotyczącą bójki lub pobicia jest zawsze ustalenie rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Dynamika zdarzenia często utrudnia lub wręcz uniemożliwia dobrowolne włączenie się do bójki, od próby rozdzielenia napastników, czy obrony przed napastnikiem.

Nasza rada:

Jeżeli postawiono Ci zarzut udziału w bójce lub pobiciu, nie przyznawaj się do popełnienia przestępstwa i nie składaj wyjaśnień do czasu konsultacji z adwokatem.


Nieumyślne spowodowanie śmierci

Nieumyślne spowodowanie śmierci - to nieumyślne działanie, które skutkuje śmiercią innej osoby, poprzez niezachowanie odpowiedniej ostrożności albo w innych przypadkach określonych w prawie karnym. Wszystkie kwalifikowane typy różnych przestępstw; skutkujących śmiercią człowieka definiuje się jako nieumyślne spowodowanie śmierci. Na przykład jako następstwo pobicia.

Ważne:

Nie jest to uprzywilejowany typ zabójstwa


Przedmiot ochrony

Przedmiotem ochrony jest życie człowieka w takim samym zakresie, w jakim chronione jest życie w przepisie dotyczącym zabójstwa.


Kto może być sprawcą

Przestępstwo to może być zarówno przestępstwem powszechnym jak i indywidualnym.

  • Przestępstwo powszechne czyli takie, które może zostać popełnione przez każdego. Z takim przypadkiem mamy do czynienia, gdy ktoś nieumyślnie powoduje śmierć człowieka przez swoje działanie a niezaniechanie np. uderzeniem pięścią w twarz. Działanie takie polega na niezachowaniu przeciętnego obowiązku ostrożności w sytuacji, w której na podstawie normalnej zdolności przewidywania i ogólnego obowiązku dbałości o życie ludzkie lub przewidywania skutków własnych działań można wymagać od człowieka , aby nie dopuścił do wystąpienia przestępnego skutku.
  • Przestępstwo indywidualne czyli takie, które może zostać popełnione przez osobą, na której ciążył prawny szczególny obowiązek zapobiegnięcia śmierci drugiej osoby. Może zostać popełnione przez zaniechanie.

Art. 155 k.k. jako przestępstwo nieumyślne

Nieumyślne spowodowanie śmierci jest przestępstwem nieumyślnym co oznacza, że sprawca nie miał zamiaru spowodowania śmierci. Jest to niezamierzone następstwo jego zachowania.

Przesłanki przypisania sprawcy nieumyślnego spowodowania śmierci:

  • przesłanka naruszania przeciętnego obowiązku ostrożności. Reguły ostrożnego zachowania są wyznaczane co do poszczególnych dziedzin. W sferach, w których brak jest normatywnych uregulowań zasad ostrożności,polega ona na niezachowaniu przeciętnej ostrożności, której można wymagać od sprawcy na podstawie normalnej zdolności do przewidywania skutków własnego czynu, obowiązku dbałości o życie lub zdrowie ludzkie.
  • przesłanka świadomości sprawcy: sprawca zdaje sobie sprawę, że jego nieostrożne zachowanie może zrealizować znamiona czynu zabronionego, bądź ustalenie, że jakkolwiek nie przewidywał tej możliwości, to mógł ją przewidzieć.

Pochłonięcie przez art. 155 k.k. umyślności naruszenia nietykalności cielesnej

Typowym przykładam takiej sytuacji są wypadki, w których sprawca uderza człowieka naruszając jego nietykalność cielesną i tylko to obejmuje swoim zamiarem. Ten czyn zostanie zakwalifikowany jako umyślny występek z art. 217 k.k. Jednakże, gdy w wyniku tego uderzenia powoduje inny skutek w postaci śmierci człowieka wtedy w wypadku ustalenia na podstawie okoliczności konkretnego czynu, że zostają spełnione przesłanki nieumyślnego spowodowania śmierci to czyn ten kwalifikuje się na podstawie art 155 k.k. a kwalifikacja ta pochłania umyślność naruszenia nietykalności cielesnej.


Skutek

Przestępstwo to ma charakter skutkowy. Ożnacza to, że do popełnienia go potrzebny jest skutek w postaci śmierci człowieka.


Współsprawstwo a nieumyślne spowodowanie śmierci

Sporna w nauce jest kwestia współsprawstwa przestępstw nieumyślnych. Uznać należy jednak, że nie ma podstaw do odrzucenia koncepcji współsprawstwa przestępstw nieumyślnych w odniesieniu do wszystkich możliwych sytuacji.
Zaliczyć do nich można czyny, w których:

  • samo zachowanie się sprawcy jest nieumyślne
  • samo zachowanie sprawcy ma charakter umyślny, a nieumyślność odnosi się tylko do skutku. Jako przykład można podać sytuację, gdzie dwie osoby porozumiewają się co do wspólnego umyślnego naruszenia czyjejś nietykalności np poprzez pobicie, które skończy się śmiercią ofiary. Jest ona nieobjętym ich zamiarem skutkiem.

Innym przykładem mogą być dwaj robotnicy, którzy zrzucając z dachu belkę trzymaną przez obu naraz, bez patrzenia czy na dole nie ma innych osób, powodują śmierć przechodnia.

Ważne:

Możliwe jest zróżnicowanie postaci winy poszczególnych współsprawców przestępstwa nieumyślnego.
W podanym wyżej przykładzie, możliwa jest sytuacja, że jeden z robotników jest świadomy tego, że pod budynkiem znajdują się inne osoby, przypuszcza jednak, że spadająca z dachu belka nie trafi żadnej z nich, drugi zaś nie ma takiej świadomości, mógł jednak to przewidzieć

Odmienne postacie winy nieumyślnej:

Nie mają znaczenia

dla przyjęcia współsprawstwa przestępstwa nieumyślnego

Mają wpływ

na wymiar kary dla poszczególnych współsprawców


Tryb ścigania

 Przestępstwo to jest ścigane z urzędu.


Zagrożenie karą i środkami karnymi

Przestępstwo nieumyślnego spowodowania śmierci zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Uwaga:

Ze względu na górną granicę ustawowego zagrożenia sąd może, zamiast kary pozbawienia wolności, orzec grzywnę albo karę ograniczenia wolności, w szczególności jeżeli orzeknie jednocześnie środek karny.

Ważne:

Jeżeli popełnienie przestępstwa związane było z zajmowanym stanowiskiem albo wykonywaniem określonego zawodu, sąd powinien rozpatrzeć celowość orzeczenia zakazu zajmowanego stanowiska lub wykonywania zawodu, gdy dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża dobrom chronionym prawem (przede wszystkim życiu lub zdrowiu ludzi).


Śmierć kliniczna

W wypadku spowodowania nieumyślnie „śmierci klinicznej”, gdy stan ten udało się odwrócić w skutek zabiegów reanimacyjnych – sprawca nie odpowiada na podstawie art. 155 kodekus karnego za nieumyślne spowodowanie śmierci ale za nieumyślne spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu.


Uszczerbek na zdrowiu

Co to jest uszczerbek na zdrowiu?

Dla całej kategorii przestępstw przeciwko zdrowiu kluczowe znaczenie ma pojęcie uszczerbku na zdrowiu, od jego stopnia zależy bowiem grożąca sprawcy odpowiedzialność oraz to czy przestępstwo będzie ścigane przez oskarżyciela publicznego (prokurator). Kodeks karny przyjmuje trójstopniowy podział uszczerbku na zdrowiu w zależności od stopnia spowodowanych/doznanych obrażeń:

  • Lekki uszczerbek na zdrowiu Art. 157 kodeksu karnego (art. 157 par. 2 k.k.) ma miejsce wtedy kiedy rozstrój zdrowia trwał nie dłużej niż 7 dni - spowodowanie u innej osoby takiego uszczerbku śigane jest jedynie z tzw. oskarżenia prywatnego
  • Średni uszczerbek na zdrowiu Art. 157 kodeksu karnego (art. 157 par. 1 k.k.) oznacza, że rozstrój zdrowia trwał dłużej niż 7 dni, a nie zostały spełnione przesłanki konieczne dla uznania za ciężki uszczerbek na zdrowiu
  • Ciężki uszczerbek na zdrowiu Art. 156 kodeksu karnego (art. 156 k.k.) to inaczej trwałe kalectwo lub ciężkie uszkodzenie ciała (np: utrata wzroku, słuchu, zdolności do pracy zawodowej, dotkliwe oszpecenie)

Zasługuje na podkreślenie, że wywołanie u innej osoby lekkiego uszczerbku na zdrowiu ścigane jest jedynie z oskarżenia prywatnego. Oskarżyciel publiczny (prokurator, policja) poprowadzi sprawę jedynie w przypadku spowodowania średniego lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Nasza rada:

Jeżeli Twoje zdrowie doznało uszczerbku w wyniku przestępstwa, zgłoś się na obdukcję lekarską - jeśli wykaże ona, że rozstrój zdrowia trwał dłużej niż 7 dni oskarżyciel będzie musiał wszcząć postępowanie.

Nasza rada:

Skontroluj sporządzone przez biegłych opinie


Narażenie na niebezpieczeństwo

Przestępstwo z Art. 160 kodeksu karnego polega na narażeniu innej osoby na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
Przykładowo przestępstwa tego dopuszcza się:

  • lekarz odmawiający przyjęcia na izbę przyjęć pacjenta w ciężkim stanie zdrowia
  • osoba zostawiająca otwarty i niezabezpieczony właz kanalizacyjny
  • osoba pozostawiająca niezabezpieczone, pozbawione izolacji przewody wysokiego napięcia
  • robotnik pozostawiająca niezabezpieczony i nieoznakowany wykop
  • pracodawca nakazujący pracownikowi wykonywanie pracy związanej z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia i życia bez odpowiedniego zabezpieczenia itp.

Niebezpieczeństwo musi być bezpośrednie, tzn. sprawca musi wywołać taki stan, że istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia niezwłocznie (w najbliższej chwili) określonych skutków.
Przestępstwo to zagrożone jest karą pozbawienia wolności do trzech lat. Jeżeli jednak przestępstwa tego dopuszcza się osoba, która ma obowiązek troszczenia się o osobę narażoną na niebezpieczeństwo (np. sprawcą jest rodzic w stosunku do dziecka), wtedy kara sięga do 5 lat pozbawienia wolności Art. 162 kodeksu karnego

Uwaga:

Nie podlega odpowiedzialności karnej osoba, która niebezpieczeństwo dobrowolnie uchyliła (np. robotnik, który zdążył zabezpieczyć wykop zanim komuś stała się krzywda).


Aborcja

Art. 152- 154 kodeksu karnego stanowią grupę przepisów, które chronią życie i zdrowie kobiety ciężarnej oraz nierozłączenie z tym związane życie dziecka poczętego a także prawo kobiety ciężarnej do tego dziecka.


Co jest przedmiotem ochrony?

  • Przedmiotem ochrony w Art. 152 kodeksu karnego jest ochrona życia prenatalnego czyli życia poczętego dziecka.
  • Przedmiotem ochrony w Art. 153 kodeksu karnego jest zarówno ochrona życia poczętego dziecka jak i prawo kobiety do macierzyństwa ponieważ w odróżnieniu od art 152 k.k, przerwanie ciąży następuje bez zgody kobiety.
  • Przedmiotem ochrony w Art. 154 kodeksu karnego jest życie kobiety ciężarnej

W jaki sposób można popełnić te przestępstwa?

Przestępstwa to mogą być popełnione przede wszystkim przez działanie, ale istnieje możliwość popełnienia niektórych z nich przez zaniechanie na przykład przez odmowę podjęcia odpowiednich działań leczniczych, które zmierzają do utrzymania zagrożonej ciąży. W takim wypadku jednak, ponosi odpowiedzialność tylko osoba, na której – ciążył szczególny, prawny obowiązek zapobiegnięcia skutkowi Art. 2 kodeksu karnego


Jak definiowana jest aborcja czyli przerwanie ciąży?

Przerwanie ciąży jest uznawane za przedwczesne wydalenie płodu w pierwszych 16 tygodniach ciąży. Przerwanie ciąży jako samoistne poronienie z przyczyn naturalnych jest dla prawa karnego obojętne. Druga postać czyli prowokowane i świadome poronienie może stanowić przestępstwo. Nielegalne jest przerwanie ciąży dokonane przez osoby nieuprawnione. Przepisy ustawowe określają warunki dopuszczające przerwanie ciąży, są one jednak regulacją o charakterze wyjątkowym.


Wyjątki ustawowe dopuszczające aborcję

Przerwanie ciąży jest uznawane za przedwczesne wydalenie płodu w pierwszych 16 tygodniach ciąży. Przerwanie ciąży jako samoistne poronienie z przyczyn naturalnych jest dla prawa karnego obojętne. Druga postać czyli prowokowane i świadome poronienie może stanowić przestępstwo. Nielegalne jest przerwanie ciąży dokonane przez osoby nieuprawnione. Przepisy ustawowe określają warunki dopuszczające przerwanie ciąży, są one jednak regulacją o charakterze wyjątkowym.


Wyjątki ustawowe dopuszczające aborcję

Art. 4a Ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, wylicza wyjątki ,w których świadome przerwanie ciąży jest dozwolone przez prawo.

Art. 4a.

1. Przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy:

1. ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,
2. badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu,
3. zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego,
4. (utracił moc).

  1. Przerwanie ciąży, gdy stanowi ona zagrożenie dla życia i zdrowia kobiety jest dopuszczalne do chwili osiągnięcia przez płód zdolności do samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej.
  2. Przy uzasadnionym podejrzeniu, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego, gdy od początku ciąży nie upłynęło więcej niż 12 tygodni.
  3. Przerwania dokonuje lekarz w szpitalu.
  4. Wymagana jest pisemna zgoda kobiety.

Przesłanka zgody pisemnej

Wyrażenie zgody w przypadku:

  • kobiety małoletniej - nie ukończyła 18 roku życia
    • poniżej 13 roku życia: Wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela ustawowego oraz potrzebna jest zgoda sądu opiekuńczego, małoletnia ma prawo wyrażenia własnej opinii.
    • powyżej 13 roku życia: Wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela ustawowego oraz potrzebna jest dodatkowo jej zgoda.
  • kobiety uzbewłasnowolnionej całkowicie
    • Wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela ustawowego oraz jej pisemna zgoda chyba, że stan zdrowia psychicznego nie pozwala na jej wyrażenie.
    • W razie braku zgody przedstawiciela ustawowego, do przerwania ciąży potrzeba jest zgoda sądu opiekuńczego.

Stwierdzenie okoliczności

Stwierdzenia okoliczności w zależności od przypadku dokonuje :

  • Gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarne oraz badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu : okoliczność stwierdza inny lekarz niż dokonujący aborcji
  • Gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego: okoliczność stwierdza prokurator

Przesłanki

Przesłanki z art. 4a Ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży muszą być spełnione łącznie, a brak tylko jednej z nich stanowi „naruszenie przepisów ustawy”. Zauważyć należy, że szczegółowe wymienione przesłanki, muszą być spełnione dla uznania, że przerwanie ciąży było dopuszczalne – jednak mają one bardzo zróżnicowany charakter. Inne jest znaczenie oraz konsekwencja niespełnienia poszczególnych dla oceny stopnia społecznej szkodliwości. Na przykład na odmienną ocenę zasługują sytuacje gdy czynu takiego podejmuje się osoba nie będąca lekarzem a ciąża nie stanowi zagrożenia dla życia lub zdrowia kobiety a sytuacja gdy aborcji dokonuje lekarz, z istotnych powodów lecz nie w szpitalu a innym miejscu.


Przerwanie ciąży z naruszeniem przepisów ustawy za zgodą kobiety

Aby nastąpiło przerwanie ciąży za zgodą kobiety z naruszeniem przepisów ustawy, wystarczy aby choć jedna z ustawowych przesłanek została naruszona. Karana jest zarówna osoba, która dokonała aborcji jak i ta która, udzieliła pomocy lub nakłaniała kobietę ciężarną do przerwania ciąży


Przerwanie ciąży z naruszeniem przepisów ustawy bez zgody kobiety

Istnieją dwie odmiany tego przestępstwa :

  • Przerwanie ciąży bez zgody kobiety ciężarnej przez zastosowanie wobec niej przemocy lub w inny sposób – sprawca sam przerywa ciążę.
  • Doprowadzenie kobiety do przerwania ciąży przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem – ciąże przerywa osoba (np. lekarz) do której zgłosiła się kobieta będąca pod wpływem działania sprawcy

Elementem wspólnym jest naruszenie prawa kobiety do macierzyństwa


Podmiot przestępstw z Art. 152 kodeksu karnego Art. 153 kodeksu karnego i Art. 154 kodeksu karnego

Czyny te są przestępstwami powszechnymi – co oznacza, że ich sprawcą może być każdy człowiek, z wyjątkiem samej kobiety, u której dokonano przerwania ciąży.

 


Świadomość sprawcy

Świadomość sprawcy musi obejmować przede wszystkim:

  • fakt istnienia ciąży
  • wpływ zachowania na możliwość przerwania ciąży lub doprowadzenia kobiety ciężarnej do jej przerwania, że sprawca narusza wolność kobiety ciężarnej oraz jej prawo do dziecka.
  • chęć lub godzenie się z możliwością przerwania ciąży lub doprowadzenia kobiety ciężarnej do przerwania ciąży
  • fakt, że przerwanie ciąży dokonane jest z naruszeniem przepisów ustawy a w przestępstwach kwalifikowanych – okoliczność, że przerwanie ciąży dotyczy zaawansowanego jej stadium – czyli dziecko poczęte osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem kobiety.

Zabójstwo

Zabójstwo Art. 148 kodeksu karnego jest najbardziej popularnym przestępstwem przeciwko życiu.
Przedmiotem ochrony jest życie człowieka, od momentu narodzin do śmierci. Traktowane jest jako najwyższa wartość indywidualna i społeczna.
Podmiotem tego przestępstwa jest tylko i wyłącznie człowiek.


Kto „zabija człowieka"

Znamię „zabija człowieka" jest sformułowane jest bardzo syntetycznie, mimo to znajduję się w regulacjach określających wszystkie odmiany zabójstwa.
Znamię to, nie oznacza żadnego szczegółowego katalogu dla „sposobu zabicia człowieka”, pozastawia go wręcz otwartym, co jest praktycznym rozwiązaniem, gdyż jak wynika z praktyki, pomysłowość ludzka w tym względzie nie została dotychczas wyczerpana.

Istotne elementy składające się na przestępstwo zabójstwa:

  • Skutek w postaci śmierci człowieka
  • Umyślność zachowania, które ten skutek powoduje.
  • Związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem sprawcy a skutkiem w postaci śmierci człowieka.

Śmierć człowieka

Przestępstwo zabójstwa jest przestępstwem skutkowym. Śmierć człowieka może powstać zarówno przez działanie jak i zaniechanie.
Przez śmierć człowieka rozumie się nie śmierć kliniczną, czyli ustanie krążenia i oddychania, które w pewnym zakresie mogą zostać przywrócone drogą reanimacji, lecz śmierć mózgu. Definiowana jest ona jako trwałe nieodwracalne ustanie czynności mózgu. 


Umyślność zachowania sprawcy

Zabójstwo jest przestępstwem umyślnym. Umyślność ta może mieć postać zarówno zamiaru bezpośredniego, jak i ewentualnego.
W przypadku:

  • zamiaru bezpośredniego sprawca chce spowodować śmierć. Zarówno wtedy, gdy uświadamia sobie ją jako skutek konieczny swojego zachowania bądź tylko możliwy.
  • zamiaru ewentualnego sprawca uświadamia sobie skutek swojego zachowania w postaci śmierci człowieka tylko jako możliwy, jednak na jego wystąpienie się godzi.

Ocena zajścia związku przyczynowego

Zabójstwo jest przestępstwem umyślnym. Umyślność ta może mieć postać zarówno zamiaru bezpośredniego, jak i ewentualnego.
W przypadku:

  • zamiaru bezpośredniego sprawca chce spowodować śmierć. Zarówno wtedy, gdy uświadamia sobie ją jako skutek konieczny swojego zachowania bądź tylko możliwy.
  • zamiaru ewentualnego sprawca uświadamia sobie skutek swojego zachowania w postaci śmierci człowieka tylko jako możliwy, jednak na jego wystąpienie się godzi.

Ocena zajścia związku przyczynowego

Związek przyczynowy musi zajść między działaniem lub zaniechaniem sprawcy a skutkiem w postaci śmierci człowieka. Zachodzi on, gdy skutek śmiertelny by nie nastąpił bez działania lub zaniechania sprawcy. Nawet wtedy, gdy było to co najmniej jednym z warunków.

Opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej służy stwierdzeniu bezpośredniej i ostatecznej przyczyny śmierci oraz wskazuje na możliwość zaistnienia czynników zewnętrznych czyli takich które mogły bezpośrednio lub pośrednio doprowadzać do zejścia śmiertelnego. Podlega ona ocenie prawnej sądu. Sąd na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w trakcie rozprawy, zajmuje stanowisko i ustala, czy zachodzi związek przyczynowy między działaniem sprawcy a śmiercią człowieka.


Wymiar kary

Kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, kara 25 lat pozbawienia wolności albo kara dożywotniego pozbawienia wolności.


Typy uprzywilejowane i kwalifikowane zabójstwa

Morderstwo Art. 148 kodeksu karnego §2
Morderstwo jest kwalifikowanym typem zabójstwa.
Kodeks karny określił morderstwo jako zabicie człowieka:

  • ze szczególnym okrucieństwem
  • w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem albo rozbojem
  • w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie
  • z użyciem broni palnej lub materiałów wybuchowych

Wymiar kary

kara 25 lat pozbawienia wolności albo kara dożywotniego pozbawienia wolności.

Ważne:

Takiej samej karze podlega osoba, która jednym czynem zabija więcej niż jedną osobę lub była wcześniej prawomocnie skazana za zabójstwo.


Zabójstwo w afekcie Art. 148 kodeksu karnego § 4
Zabójstwo w afekcie jest zabójstwem typu uprzywilejowanego. Popełnienie zabójstwa w afekcie wskazuje na niższy stopień winy sprawcy przez co przypisane jest mu łagodniejsze zagrożenie karą.

Przesłanki- sprawca działa:
- w stanie silnego wzburzenia
- usprawiedliwionego okolicznościami

Silne wzburzenie
Jest to stan psychiczny, polegający na przewadze emocji nad intelektem, co powoduje ograniczenie kontrolującej funkcji rozumu.
Przyczyną silnego wzburzenia mogą być:

  • czynniki zewnętrzne, które powodują gwałtowną reakcję
  • dłuższy proces psychiczny i proces narastania napięcia emocjonalnego, zakończony reakcją wybuchową. Dlatego właśnie możliwe jest zabójstwo z premedytacją dokonane pod wpływem silnego wzburzenia.

Usprawiedliwione okoliczności
Drugą przesłanką popełnienia zabójstwa w afekcie są usprawiedliwione okoliczności. Wzburzenie musi być usprawiedliwione tymi okolicznościami tzn zasługiwać na pewne zrozumienie z punktu widzenia zasad moralnych funkcjonujących w społeczeństwie oraz być reakcją współmierną do wywołującej je przyczyny.

Ważne:

Silne wzburzenie jest stanem w zasadzie, który nie powoduje ograniczenia ani wyłączenia poczytalności sprawcy. Jeżeli jednak osiąga ono stopień powodujący znaczne ograniczenie poczytalności, to stosuje się kwalifikację o zabójstwie w afekcie.

Wymiar kary

kara pozbawienia wolności od roku do lat 10.


Dzieciobójstwo

Dzieciobójstwo jest uprzywilejowanym typem przestępstwa ze względu na zmniejszoną winę
Sprawcą może być jedynie matka, działająca:
- w okresie porodu
- pod wpływem silnego przeżycia związanego z przebiegiem porodu

Wymiar kary

Kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Ważne:

Możliwe jest nadzwyczajne złagodzenie kary a nawet odstąpienie od jej wymierzenia sprawcy, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek.

 


Czytaj więcej

Artykuły tematyczne

Tajemnica adwokacka

Specyfika zawodu, a także wzgląd na konieczność utrzymywania gwarancji pozwalających na pełne zaufanie Klienta do adwokata, wymagają zachowania tajemnicy adwokackiej. Jej źródła oraz zakres precyzują przepisy prawa.

Czytaj dalej »

Warunkowe umorzenie postępowania

Odpowiedzialność karna bez tajemnic. Warunkowe umorzenie - co to jest? dla kogo? na czym polega? czy w mojej sprawie może dojść do warunkowego umorzenia? Warunkowe umorzenie to środek probacyjny, czyli szczególny środek odpowiedzialności karnej.

Czytaj dalej »

Areszt / zatrzymanie

Tymczasowe aresztowanie (potocznie nazywane aresztem, sankcją) to (i) izolacyjny środek zapobiegawczy (ii) stosowany wobec podejrzanych i oskarżonych (iii) wyłącznie przez sądy (iv) na oznaczony z góry czas (v), którego celem jest zapewnienie praw

Czytaj dalej »

ZamknijStrona używa cookies (ciasteczek). W przeglądarkach internetowych można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Zablokowanie możliwości zapisywania plików cookies może spowodować utrudnienia lub brak działania niektórych funkcji serwisu. Niedokonanie zmian ustawień przeglądarki internetowej na ustawienia blokujące zapisywanie plików cookies jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.